بلاکچین کافی نیست؛ قانون در کمین است

قراردادهای هوشمند: قانونی هستند یا نه؟

قراردادهای هوشمند که این روزها در دنیای رمزارزها زیاد شنیده می‌شوند، اساساً توافق‌های دیجیتال خوداجرا هستند که روی بلاکچین ذخیره می‌شوند. اما آیا واقعاً از نظر قانون قابل اجرا هستند؟ جواب کوتاه: بله، ولی با رعایت اصول سنتی قراردادها. فقط به این دلیل که قرارداد روی بلاکچین است، به خودی خود قانونی و الزام‌آور نمی‌شود.

دادگاه‌ها هنگام بررسی این قراردادها، بیشتر به اصول قدیمی قرارداد نگاه می‌کنند: پیشنهاد، پذیرش، قصد طرفین و وجود ارزش مبادله‌ای (Consideration). حتی امضا با کلید رمزنگاری می‌تواند با قوانین امضای دیجیتال مانند UETA و E-Sign مطابقت داشته باشد، یعنی دیجیتالی بودن قرارداد مانع اجرای قانونی آن نمی‌شود.

برخی ایالت‌ها مثل آریزونا حتی صراحتاً گفته‌اند که قراردادهای هوشمند هم اثر قانونی دارند و نمی‌توان صرفاً به دلیل اینکه قرارداد شامل شرط هوشمند است، آن را فاقد اعتبار دانست. بقیه ایالت‌ها هم معمولاً می‌گویند قوانین معمول قراردادها کافی است و نیازی به قانون جدید برای قراردادهای بلاکچینی نیست.

اما دادگاه‌ها بیشتر به رضایت واقعی طرفین و کنترل قرارداد اهمیت می‌دهند تا پیچیدگی فنی کد. مثلاً در پرونده Van Loon v. Department of the Treasury، دادگاه متوجه شد قراردادهای هوشمند Tornado Cash را نمی‌توان به‌عنوان «مالکیت» در نظر گرفت، چون هیچ فردی کنترل سنتی مالکیت را نداشت. این نشان می‌دهد که قراردادهای هوشمند معمولاً به چشم ابزارهای فناوری خودکار دیده می‌شوند نه قراردادهای سنتی مبتنی بر تصمیم انسانی.

با وجود اینکه قراردادهای هوشمند می‌توانند قانونی باشند، چند چالش هم دارند:

• کد قرارداد ممکن است شرایطی را تحمیل کند که طرفین واقعاً درک نکرده‌اند.
• غیرقابل تغییر بودن قراردادها، تحلیل مسئولیت را سخت می‌کند، به‌خصوص وقتی هیچ نهاد کنترل‌کننده‌ای وجود ندارد.
• برخی قراردادها ممکن است نیازمند «نوشتار قانونی» یا امضای سنتی باشند و نبود آن‌ها باعث شود دادگاه بررسی کند آیا عملکرد روی بلاکچین کافی است یا نه.

چطور قرارداد هوشمند قابل اجرا بنویسیم؟

1. یک نسخه ساده و قابل فهم روی کاغذ یا خارج از زنجیره داشته باشید که با کد همخوانی داشته باشد.
2. از ساختار ترکیبی استفاده کنید: قراردادهای خارج از زنجیره همراه با اجرای خودکار روی زنجیره.
3. بندهای حل اختلاف برای داوری یا دادگاه اضافه کنید.
4. مطمئن شوید مکانیزم امضا با قوانین دیجیتال مطابقت دارد.
5. حاکمیت شفاف برای هرگونه تغییر یا ارتقاء قرارداد داشته باشید.

نتیجه:

قراردادهای هوشمند قانونی هستند، ولی نه صرفاً به خاطر اجرا روی بلاکچین. رعایت اصول سنتی قرارداد و وضوح در توافق طرفین، کلید اجرای قانونی است. ترکیب اجرای خودکار روی بلاکچین با توافقات شفاف خارج از زنجیره بهترین راه برای کاهش ریسک حقوقی و افزایش اعتبار قانونی قرارداد است